Blog odCZAPY

Z czego powstaje materiał, czyli co wiemy o rodzajach włókien?

No comments

Na proste pytanie: z czego produkuje się ubrania, większość osób odpowie, że z materiału. Jednak zanim w ręce krawcowej trafi fragment dzianiny lub tkaniny, musi ona zostać mechaniczne wyprodukowana za pomocą maszyn przemysłowych. Proces wytwarzania materiałów odzieżowych przypomina domowe robienie na drutach lub szydełku. Oczko po oczku lub rządek po rządku przeplata się ze sobą nitki aż do momentu powstania najmniejszej jednostki tkackiej – raportu. Kolejne raporty układają się w splot, będący wyraźna i widoczną fakturą materiału. Jednakowoż, zanim powstanie pierwszy fragment materiału, do maszyny dziewiarskiej lub tkackiej muszą trafić przędze, które definiują charakter wyrobu włókienniczego oraz jego zastosowanie.

Włókna naturalne kontra technologia

Poznawanie włókien używanych do produkcji materiałów odzieżowych powinniśmy rozpocząć od rozróżnienia tych wyprodukowanych przez naturę od włókien będących dziełem technologii i myśli koncepcyjnej człowieka.

Do włókien naturalnych zaliczamy te otrzymywane z roślin (len, konopie, bawełna, bambus, kokos, juta, pokrzywa) oraz pozyskiwane od zwierząt hodowlanych (wełna, moher, jedwab, kaszmir).

Po drugiej strony mamy włókna chemiczne, do których produkcji został wykorzystany przemysł przetwórczy oraz technologia. Wyróżniamy tutaj:

  • włókna sztuczne, czyli przędze powstałe z surowców naturalnych poddanych przemysłowej obróbce. Zaliczamy do nich np. wiskozę, która sama z siebie nie występuje w przyrodzie, jednak jej powstanie zawdzięczamy obróbce przemysłowej włókien celulozowych (czyli drzewnych);
  • włókna syntentyczne, czyli wytwory absolutnie przemysłowe powstałe z przetworzenia innych materiałów jak np. plastik. Zaliczamy m.in.: poliester, poliamid, akryl i elastan.

Każde z wymienionych wyżej włókien ma swoje wady i zalety. Najlepszym i najbardziej naturalnym wyborem dla człowieka są włókna naturalne, które są znane i wykorzystywane od pokoleń. Po drugiej stronie bieguna mamy włókna syntetyczne powstałe z przetwarzania na przykład plastiku, które w zależności od zastosowania, mają genialne właściwości dla odzieży funkcyjnej.

Właściwości włókien odzieżowych

Przy produkcji materiału często dochodzi do łączenia dwóch rodzajów włókien. Naturalne roślinne możemy mieszać ze zwierzęcymi lub do włókien chemicznych dodawać te wyprodukowane tradycyjnymi metodami. Każde z rodzajów włókien posiada właściwości, które decydują o ich przeznaczeniu do dalszej produkcji.

Pierwsza, w zasadzie najważniejsza cecha włókien to trwałość pod kątem rozciągania, rozdzierania, naciągania i ścierania. Jest to ważna właściwość przy każdym typie materiału, gdyż decyduje ona o jego trwałości podczas użytkowania. Z tego względu innych włókien używa się do produkcji materiałów na odzież robocza a innych na bluzki czy odzież dziecięcą.

Drugą cechą różnicującą włókna jest odporność na wilgoć. Z jednej strony ważne jest to, jak materiał izoluje przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi – zwłaszcza, gdy szukamy materiału na kurtki czy płaszcze. Z drugiej, materiał ma odbierać wilgoć z ciała, dlatego musi umieć sobie z nią radzić np.: w przypadku ubrań sportowych.

Trzecią cechą jest izolacja ciepła i przepuszczalność powietrza, która odpowiada za utrzymanie odpowiedniej temperatury ciała (w przypadku odzieży zimowej) oraz przewiewność (co jest ważne, gdy projektujemy kolekcje na lato).

Ostatnia cecha to bezpieczeństwo w zakresie czynników alergizujących, toksycznych, rakotwórczych, żrących czy łatwopalnych. Ten zestaw właściwości jest szczególnie ważny przy produkcji odzieży o specjalnym przeznaczeniu – dla personelu medycznego, służb ratowniczych, ubrań przemysłowych i funkcyjnych. Przy projektowaniu ubrań dla skonkretyzowanej grupy odbiorców należy przeprowadzić badania materiałowe już na etapie wyboru włókien użytych do produkcji materiału.

Jaki powinien być wybór?

Zanim wystartujemy z produkcją odzieży musimy zastanowić się, jakie są kluczowe właściwości produktu końcowego. Za właściwości materiału odpowiadają włókna – ich rodzaj i pochodzenie oraz splot, którym wykonano materiał. Z tego powodu duże zakłady produkcyjne muszą podejmować strategiczne decyzje już na etapie zakupu przędzy do produkcji.

* * *

Opracowano na podstawie: J. Szosland, Struktury tkaninowe, PAN Oddział w Łodzi Komisja Włókiennictwa, Łódź 2007 

Autor: Jolanta Wierzbicka

odCZAPYZ czego powstaje materiał, czyli co wiemy o rodzajach włókien?